Michaël Sels beantwoordt prangende vragen over PDS

Is PDS echt een ziekte? Soms heb ik het gevoel dat het tussen mijn oren zit.

Veel mensen met prikkelbaredarmsyndroom hebben dat gevoel, maar het is een echte aandoening en geen ‘uitsluitingsdiagnose’ die je krijgt als al de rest het niet is. Er zijn wel degelijk criteria die afgecheckt moeten worden. Alleen zien mensen dat ook graag zwart op wit in medische beeldvorming of cijfers in bloedonderzoeken. Omdat het hier om een functionele darmaandoening gaat, is dat niet het geval. Weet dat het niet uitmaakt waar je klachten vandaan komen, het belangrijkste is dat we ze kunnen verminderen met alle kennis die we tegenwoordig over PDS hebben. 

Hoe komt het dat ik PDS heb?

Ongeveer 1 op de 10 Belgen heeft PDS en het treft meer vrouwen dan mannen. Maar hoe ze het precies krijgen weten we niet. Een andere ziekte zou een aanleiding kunnen zijn, al is ook daar geen zekerheid over. Wat we wel weten, is dat het in de tegenovergestelde richting niet zo werkt: PDS geeft je geen verhoogd risico op andere ziektes. 

Kan ik hiervan genezen?

Nee, je kan er niet van genezen, maar er bestaan wel veel goede strategieën om de klachten te verminderen. Zo zijn er zelfs mensen die in ‘remissie’ zijn: zij hebben nog steeds PDS, maar ervaren geen klachten. Die strategieën bestaan uit veel verschillende elementen en zijn voor iedereen erg verschillend. Het duurt dus vaak een tijdje om ze volledig op punt te stellen. Maar de verlossing wanneer het je lukt om vol te houden, is het waard. 

Waarom heb ik de ene dag wel last en de andere niet?

Beeld het je in als een tolerantie-emmer waar alle prikkels in terechtkomen. Zolang die niet overloopt, krijg je geen klachten. Maar dat emmertje is niet elke dag even groot. Als je extra stress hebt door je werk of heel slecht geslapen hebt, is er plaats voor minder prikkels. Die ene maaltijd waar je al weken geen last van hebt, kan op dat moment plots wel klachten geven. Dat bewijst ook dat klachten gerelateerd aan PDS van veel meer afhangen dan eten alleen. Zelfs al staat je voedingstrategie helemaal op punt, dan zijn er nog andere factoren die je emmertje vullen.

Heeft mentale gezondheid een invloed op PDS?

Zeker! Je hersenen en darmen staan constant met elkaar in verbinding en als zich op die as een probleem voordoet, verzoorzaakt dat klachten. Dat probleem kan dus ook mentaal zijn. Iedereen kent het wel: vlinders in je buik voelen als je verliefd bent of snel nog naar de grote wc moeten voor een belangrijk examen. Dat zijn gewoon je hersenen en darmen die met elkaar praten en stress naar elkaar doorsturen. 

Heb ik prikkelbaredarmsyndroom omdat ik ergens allergisch aan ben?

Iemand met PDS reageert doorgaans slecht op fodmaps. Dat zijn soorten koolhydraten die in veel voedingsmiddelen voorkomen, en die onze darmen moeilijk verteren. Allergiën daarentegen zijn proteïnen, zoals lactose of gluten. Het grote verschil is de reactie. Iemand met een allergie voor pinda’s kan al in het ziekenhuis belanden als hij nog maar iemand kust die noten gegeten heeft. Iemand met PDS kan klachten ervaren als hij een fodmap binnenkrijgt, maar brengt zichzelf daarmee niet in gevaar. Kortom: het is ongemakkelijk, maar niet schadelijk zoals bij een allergische reactie. 

Moet ik me nu altijd aan een streng dieet houden?

Dat is een afweging die je zelf moet maken. Net omdat PDS-klachten niet hetzelfde zijn als een allergische reactie, kan je jezelf af en toe toestaan om te ‘zondigen’. Als jij iets te vieren hebt en daarvoor eens lekker uit eten wilt gaan zonder al te veel rekening te houden met dat ‘strenge’ dieet, kan dat. De kans bestaat dat je nadien meer last hebt, maar als het dat waard is voor jou is er geen probleem. De dag erna pik je de draad gewoon weer op.

Hoe weet ik of ik de juiste therapie toepas?

Het is belangrijk om een therapie goed en grondig te doen, maar vooral om kritisch te evalueren of het werkt voor jou. Als je bijvoorbeeld denkt dat koffie je triggert, laat het dan een aantal weken weg en kijk daarna of je klachten effectief verminderd zijn in aantal of intensiteit. Is dat het geval? Dan weet je dat het een zinvolle strategie is om voort te zetten. Is dat niet zo? Dan moet je ook stoppen met die ‘behandeling’. Zo vermijd je dat je jezelf een heleboel beperkingen oplegt die geen verschil maken, of dat je blindelings advies volgt omdat je gelezen hebt dat het bij iemand anders werkt. Beide zijn niet nuttig om van je klachten af te geraken. 

Mag ik nog koffie drinken?

Koffie is laag in fodmaps, dus theoretisch gezien zouden mensen met PDS er geen last van moeten hebben. Alleen zien we dat koffie, of caffeïne in het algemeen, de samentrekking van onze darm intenser maakt. Dat heeft een relaxerend effect op de anus. Daarom hebben veel mensen, ook zonder PDS, meteen het gevoel dat ze stoelgang moeten maken na hun koffie. Voor velen wordt dat niet pijnlijk, maar bij mensen met PDS kan koffie bestaande klachten versterken.

Zijn er dingen los van voeding die ik kan doen?

We beginnen vaak bij voeding, maar fodmaps uit je dieet elimineren kost veel moeite. Dus kijk ik graag na of er gemakkelijkere strategieën zijn die ook al wat verlichting kunnen brengen. Hoe je eet, bijvoorbeeld: neem je te grote happen, krijg je te veel lucht binnen of kauw je te weinig? Dat kan allemaal voor extra ongemak zorgen. Daarnaast is de context waarin je eet ook belangrijk. Gehaast achter de bureau tijdens het werk of snel snel in de auto? Het heeft allemaal effect op je stoelgang en is gemakkelijk aan te passen. Ik zoek eigenlijk altijd naar de beste oplossing die tegelijkertijd de minste inspanning vraagt. Want als het gemakkelijk kan, waarom zouden we het onszelf dan moeilijk maken?