Wat zit er (ongewild) op je bord?
Je wast je groenten, kiest af en toe voor bio en probeert gezond te koken. Goed bezig. Maar wist je dat ook de manier waarop je rijst kookt of je vlees bakt een verschil kan maken? Apothekers Aline Legipont en Stéphanie Paulissen van Newpharma delen hun inzichten en praktische tips.
Gezond eten zonder zorgen
Pesticiden, zware metalen, PFAS … Sommige ongewenste stoffen kunnen via de bodem, het water of de bereiding in je voeding terechtkomen. Klinkt niet meteen smakelijk, maar geen reden om je koelkast kritisch te gaan ondervragen.
Volgens Aline en Stéphanie hangt het mogelijke gezondheidsrisico vooral af van de hoeveelheid, de duur en de frequentie van de blootstelling. Eén ongewassen appel is dus niet meteen een ramp.
Hun belangrijkste advies? Blijf gevarieerd eten en maak bewuste keuzes waar dat kan. Met een paar eenvoudige gewoontes kom je al een heel eind.
5 kleine keukenreflexen die het verschil maken
- Was je groenten en fruit grondig. Ook wanneer je ze daarna schilt.
- Wissel je zetmeelbronnen af. Denk aan rijst, aardappelen, pasta en quinoa.
- Kook rijst in ruim water. Giet het kookwater daarna af.
- Hou het goudgeel. Vermijd verbrande toast, te donkere frietjes en verkoold vlees.
- Geef je pan wat ademruimte. Begint de olie te roken? Dan is het tijd om het vuur lager te zetten.
Groenten wassen of schillen? Allebei goed
Pesticiden kunnen resten achterlaten op groenten en fruit. Gelukkig helpt een grondige wasbeurt om een deel daarvan te verwijderen. Spoel je groenten en fruit onder stromend water en wrijf ze voorzichtig schoon.
Schillen kan ook, maar is niet altijd nodig. In de schil van een appel zitten bijvoorbeeld waardevolle vezels en antioxidanten. Die verdwijnen mee als je het mes bovenhaalt.
En bio? Biologische voeding bevat doorgaans minder resten van synthetische pesticiden, maar is niet automatisch vrij van andere verontreinigingen.
De belangrijkste tip: blijf vooral voldoende groenten en fruit eten. Ook als je niet altijd voor bio kiest.
Rijst vandaag, aardappelen morgen
Zware metalen zoals cadmium, lood en kwik kunnen via het milieu in voeding belanden. Ook rijst verdient wat extra aandacht: die kan tijdens de teelt arseen opnemen uit de bodem en het water.
Gelukkig helpt variatie. Zet de ene dag rijst op tafel, de volgende dag aardappelen, pasta of quinoa.
Kook je rijst? Spoel hem vooraf en kook hem in een ruime hoeveelheid water die je daarna afgiet. Zo kan je een deel van het arseen verwijderen.
Ook bij vis is afwisseling een goed idee. Grote roofvissen zoals zwaardvis en bepaalde soorten tonijn bevatten doorgaans meer kwik. Kleinere vissen zoals sardines en ansjovis zijn vaak een betere keuze om je blootstelling te beperken.
Goudbruin? Ja. Zwartgeblakerd? Liever niet.
Een knapperig korstje op je aardappelen, de geur van een barbecue, een vers geroosterd sneetje brood … Heerlijk. Maar wanneer je voedsel te lang of te heet bereidt, kunnen er ongewenste stoffen ontstaan.
Zo kan bij sterk verhitten van zetmeelrijke producten acrylamide ontstaan. Bij het grillen van vlees op hoge temperatuur kunnen andere schadelijke verbindingen gevormd worden.
Gelukkig hoef je je barbecue niet meteen met pensioen te sturen. Bak frietjes goudgeel in plaats van donkerbruin, vermijd rechtstreeks contact met vlammen en laat vlees niet verkolen.
Ook een pan waarin de olie begint te roken, staat te heet. Zet het vuur wat lager of kies een olie die geschikt is voor de bereiding.
En waarom niet wat vaker stomen of zacht garen? Lekker, eenvoudig en vaak nog minder afwas ook.
PFAS: niet alles ligt op je bord
PFAS zijn moeilijk afbreekbare stoffen die via onder andere water en de voedselketen in voeding kunnen terechtkomen. Anders dan sommige pesticiden spoel je ze niet zomaar weg.
Daarom is het belangrijk om aandacht te hebben voor lokale waarschuwingen over vervuiling, bijvoorbeeld bij groenten uit eigen tuin, eieren van eigen kippen of zelfgevangen vis.
De aanpak van PFAS vraagt bovendien meer dan individuele keuzes. Ook controles, duidelijke informatie en maatregelen om vervuiling tegen te gaan zijn nodig.
Kleine gewoontes, een stap vooruit
Moet je voortaan elk voedingsmiddel onder de loep nemen? Gelukkig niet. Volgens de experten draait het vooral om variatie en bewuste gewoontes.
Groenten goed wassen, afwisselen op je bord en iets minder enthousiast bakken op hoge temperaturen: kleine aanpassingen waarmee je je blootstelling aan bepaalde ongewenste stoffen kan beperken.
En die appel? Die mag gewoon op het menu blijven. Liefst even gewassen.
